Granica między terapeutycznym stosowaniem leków a rozwojem nałogu bywa trudna do uchwycenia, zwłaszcza gdy substancja była początkowo przepisana przez lekarza w konkretnym celu medycznym. Problem pojawia się stopniowo, a jego rozpoznanie wymaga znajomości konkretnych sygnałów ostrzegawczych. Warto wiedzieć, czym różni się bezpieczna farmakoterapia od uzależnienia, zanim sytuacja wymknie się spod kontroli.

Uzależnienie od leków - czym jest i jak je zdefiniować?

Jako zjawisko kliniczne uzależnienie od leków polega na przymusowym, niekontrolowanym zażywaniu substancji farmaceutycznych mimo świadomości szkód, jakie wyrządzają. Organizm osoby uzależnionej wytwarza tolerancję na działanie leku, co zmusza ją do przyjmowania coraz wyższych dawek, a próba odstawienia substancji wywołuje szereg nieprzyjemnych reakcji fizycznych i psychicznych. Lekomania pod wieloma względami przypomina uzależnienie od alkoholu lub narkotyków - angażuje te same mechanizmy nałogowe.

Sygnały ostrzegawcze, które odróżniają nałóg od farmakoterapii

Rozpoznanie rozwijającej się lekozależności wymaga obserwacji własnego zachowania w odniesieniu do przyjmowanych preparatów. Poniższe objawy powinny wzbudzić czujność - każdy z nich stanowi wyraźny sygnał, że granica bezpiecznego stosowania mogła zostać przekroczona:

  • potrzeba zwiększania dawki, by uzyskać ten sam efekt co wcześniej,
  • kontynuowanie terapii mimo ustąpienia objawów choroby,
  • niepokój lub lęk na myśl o kończących się lekach,
  • wizyty u różnych lekarzy w celu pozyskania kolejnych recept,
  • łączenie leków o podobnym działaniu w celu wzmocnienia efektu,
  • zażywanie preparatów w sposób niezgodny z zaleceniami (np. w wyższych dawkach lub częściej).

Żaden z tych sygnałów nie pojawia się nagle - uzależnienie od leków rozwija się stopniowo, a osoba uzależniona długo nie dostrzega lub nie chce dostrzegać narastającego problemu.

Grupy leków o najwyższym potencjale uzależniającym

Nie każdy lek niesie ze sobą ryzyko uzależnienia, jednak pewne grupy farmaceutyczne wymagają szczególnej ostrożności. Największy potencjał uzależniający mają substancje wpływające na ośrodkowy układ nerwowy. Należą do nich przede wszystkim:

  • opioidy - stosowane przy bólach pooperacyjnych i nowotworowych, uzależniają zarówno psychicznie, jak i fizycznie; objawy psychicznego uzależnienia mogą pojawić się już po kilku dniach,
  • benzodiazepiny - przepisywane przy lęku i bezsenności, wykazują silne działanie uzależniające i nie powinny być stosowane dłużej niż kilkanaście tygodni,
  • barbiturany - stosowane w leczeniu bezsenności i padaczki, charakteryzują się szybkim narastaniem tolerancji,
  • Z-Drugs (zolpidem, zopiklon, zaleplon) - leki nasenne, które w nadmiernych dawkach wykazują działanie euforyzujące i przy dłuższym stosowaniu prowadzą do uzależnienia.

Warto pamiętać, że uzależnienie może rozwinąć się również przy stosowaniu środków odchudzających, suplementów diety czy preparatów hormonalnych - substancji, które potocznie nie kojarzą się z ryzykiem nałogu.

Kiedy warto zasięgnąć profesjonalnej opinii?

Moment, w którym pojawia się choćby cień wątpliwości co do kontroli nad przyjmowanymi lekami, jest właściwym momentem do rozmowy ze specjalistą. Uzależnienie od leków bardzo często współistnieje z innymi zaburzeniami psychicznymi - depresją, zaburzeniami lękowymi czy bezsennością - co utrudnia samodzielną ocenę sytuacji. Psychiatra i psychoterapeuta uzależnień są w stanie ocenić, czy mamy do czynienia z uzależnieniem wymagającym leczenia, czy z terapeutycznym stosowaniem substancji, które można bezpiecznie kontynuować lub stopniowo zakończyć.

Granica między leczeniem a nałogiem 

Kluczem do rozróżnienia bezpiecznej farmakoterapii od lekozależności jest obserwacja własnej relacji z lekiem: czy to pacjent kontroluje terapię, czy to lek kontroluje pacjenta. Utrata tej kontroli, rosnąca tolerancja, lęk przed odstawieniem i zmiana zachowania wokół zdobywania substancji to sygnały, które nie powinny być bagatelizowane. Jeśli zauważasz u siebie lub bliskiej osoby kilka z opisanych objawów, warto skonsultować się ze specjalistą - im wcześniej, tym łatwiejsza droga do zdrowia.

Prywatny ośrodek leczenia uzależnień Nowe Życie

Adres:
Wapnica 76, 73-132 Wapnica

Telefon:
515481213

Strona WWW:
https://terapianowezycie.pl/